ابن النديم البغدادي ( مترجم : م . رضا تجدد )

25

الفهرست ( فارسى )

« لهما » مىنويسد و نان مىخوانند بدين‌گونه : ، و به همين منوال هرچه را كه مىخواهند مىنويسند و چيزهائى كه احتياج به گردانيدن آن نيست آن را به همان لفظ خود آورند . سخن دربارهء قلم عبرى در پارهء از كتابهاى قديمى خواندم ! اول كسى كه به عبرى نوشت عابرين شالخ « 1 » بود كه آن را براى قوم خود وضع كرد ، و همه بدان روش نوشتند . تيادورس گويد . عبرى مشتق از سريانى است ، و اين لقب را زمانى به آن دادند كه ابراهيم هنگام فرار از نمرود بن - كوس بن كنعان « 2 » به قصد رفتن بشام از فرات عبور كرد . اما درباره نوشتن ، ميان يهود و نصارى « 3 » اختلافى نيست در اينكه خط عبرى در دو لوحى از سنگ بود كه خداوند آن را بوى « 4 » داد ، و هنگامى كه از جبل « 5 » پايين آمد ، و ميان قوم خود رفت ، ديد آنان بتى را پرستش كنند ، و او از تندخوئى كه داشت بر آنان خشمگين گرديده و آن دو لوح را بر زمين زد و بشكاند ؛ و گويند بعد پشيمان گرديد ، خداوند بوى امر كرد كه آن لوح را بر دو لوح ديگر نويسد تا از آن دو لوح نوشتن خط اوليه را بياموزند . يكى از فضلاى يهود مىگفت كه : آن خط عبرى غير از اين بوده و در آن تغييرات و تصحيفاتى شده است . برخى از علماى يهود گويند كه يوسف عليه السلام زمانى كه وزير عزيز مصر بود كارهاى مملكتى را به حساب و علامات جمع و ضبط مىكرد ؛ و اين است صورتى از حروف عبرى :

--> ( 1 ) عابرين شالخ بن ارفخشد بن سام بن نوح عليه السلام ( منتهى الارب ) . ( 2 ) نمرود پادشاه كلدانى پسر لوش بن حام ( اعلام المنجد ) ( 3 ) متأسفانه در نسخهء خطى چستربيتى از كلمه « و النصارى » تا « اخذ القرآن » كه برابر ص 14 سطر 22 تا ص 29 سطر 13 نسخهء چاپى فلوگل ( سطر پنجم از ص 22 تا سطر 21 از ص 43 چاپ مصر در سال 1348 ) است افتاده ، و وجود اين نقص را مدير كتابخانهء مومى اليه نيز تأييد كرد ، ازاين‌رو ، اساس ترجمه را در اين قسمت متن فلوگل قرار داديم . ( 4 ) در متن كتاب « دفع ذلك اليه » است و مرجع ضمير مسلما ابراهيم نبايد باشد زيرا موضوع جبل كه مراد كوه سيناست و « لوح » و « شعب » و « پرستش بت » كه مربوط به قصهء سامرى است ارتباطى بابراهيم نداشته و مربوط بموسى است بنابراين مرجع ضمير ( اليه ) را بايد موسى دانست گو آنكه نام موسى در اين قسمت ديده نمىشود . ( 5 ) جبل : كوهى است در جنوب صحراى سينا كه معروف بطور سينا يا جبل سيناست ( معجم البلدان ) .